Cây Dẻ Yên Thế là loại thực phẩm quen thuộc đối với nhiều người dân Việt Nam. Hàng năm riêng tỉnh Hà Bắc, nhân dân thu gần 100 tấn hạt dẻ để bán ra…

Thông tin chung | Cây Dẻ Yên Thế

  • Tên đồng nghĩa: Castanopsis boisii Hickel et A. Camus, 1922
  • Tên khác: Dẻ gai yên thế, dẻ gai bắc giang, dẻ ăn hạt
  • Họ: Dẻ – Fagaceae

Kỹ thuật nhân giống, gây trồng Cây Dẻ Yên Thế

Nhân giống :

  • Chọn cây mẹ sinh trưởng tốt, thân thẳng, cành và tán lá phát triển cân đối, mọc nơi đủ ánh sáng, hạt nhiều và mẩy để lấy giống.
  • Thu hạt chín vừa mới rụng xuống đất, loại bỏ vỏ và tạp chất. Tốt nhất là đem gieo ngay. Có thể bảo quản trong cát ẩm, nhưng không quá một tháng vì hạt chóng mất sức nảy mầm.
  • Xử lý hạt bằng cách ngâm vào nước ấm 40-45 0 C (nước 2 sôi 3 lạnh) trong 6-8 giờ, loại bỏ các hạt nổi, vớt hạt ra rửa lại bằng nước sạch rồi ủ vào cát ẩm đến khi mầm dài bằng 2/3 chiều dài hạt, đem gieo hạt thẳng hàng trên luống ươm hoặc tạo cây con có bầu để trồng.

Tạo cây con :

  • Vỏ bầu làm bằng chất dẻo polyethylen rộng 15 cm, cao 20 cm. Ruột bầu gồm 80% đất tầng mặt trộn với 18% phân chuồng hoai hoặc phân hữu cơ vi sinh và 2% supe lân theo khối lượng.
  • Xếp bầu lên luống đã được chuẩn bị sẵn. Luống rộng 1 m, dài 5-10 m, cao 15-20 cm, rãnh giữa các luống rộng 35-40 cm.
  • Tưới nước đủ ẩm, gieo một hạt đã xử lý vào một túi bầu, tiếp tục tưới nước hàng ngày cho cây.
  • Định kỳ 20-30 ngày nhổ cỏ, xới đất cho cây. Cây ươm được 3-4 tháng phải đảo bầu, cắt bớt rễ cọc đâm ra khỏi bầu.
  • Khi cây được 7-9 tháng tuổi, cao 50-80 cm là có thể mang trồng.

Kỹ thuật trồng :

  • Vùng trồng. Vùng trồng dẻ yên thế theo Triệu Văn Hùng (2002) có các điều kiện sau:
  • Địa hình: Đồi núi thấp, độ cao dưới 300-400 m so với mực nước biển.
  • Khí hậu: Nhiệt độ bình quân năm 22-24 0
  • C. Lượng mưa: 1.500-2.000 mm
  • Đất: Chọn đất feralit vàng có tầng dày trung bình 40-50 cm; thành phần cơ giới trung bình từ thịt nhẹ đến sét nhẹ. Độ pH: 4,0-4,5.
  • Thực bì: Trảng cỏ, cây bụi, cây cỏ mới phục hồi sau nương rẫy.
  • Phương pháp trồng bằng gieo hạt thẳng và bằng cây con có bầu.
  • Thời vụ: Trồng vụ xuân, tốt nhất là tháng 1-2. Trồng trong những ngày có mưa, đất ẩm.
  • Xử lý thực bì. Phát dọn cây cỏ theo rạch hoặc quanh hố trồng rộng 1 m. Rạch và hố phát theo đường đồng mức.
  • Làm đất: Cục bộ theo hố đào kích thước 30x30x30 cm.
  • Mật độ trồng: 850 cây/ha (cự ly 3×4 m) hoặc 1.500 cây/ha (cự ly 3 x 3 m). Nơi độ dốc thấp, đất tốt trồng thưa; nơi đất dốc mạnh hay đất xấu trồng dày.

Cách trồng :

  • Gieo hạt thẳng: Đặt 3-5 hạt đã xử lý cách nhau khoảng 5-10 cm vào mặt hố, lấp đất kín hạt, phủ cỏ rác lên mặt hố. Trồng cây con có bầu: Xé bỏ vỏ bầu, moi đất đặt cây giữa hố, lấp đất đầy, giậm chặt, tiếp tục lấp đất cao hơn mặt hố 4-5 cm, phủ cỏ rác quanh gốc.

Chăm sóc :

  • Ba năm đầu, mỗi năm 2 lần, phát dọn cây cỏ xâm lấn, vun xới đất quanh gốc đường kính 1 m. Tỉa bớt cây xấu nơi gieo thẳng, trồng dặm vào các hố cây bị chết, nên trồng bằng cây con vào lần chăm sóc năm thứ nhất.
  • Khi cây đã ra hoa kết quả, kết hợp với lần chăm sóc bón thúc như sau:
  • Bón dưỡng cây vào tháng 1-2 trước mùa sinh trưởng 0,5 kg/gốc bằng hỗn hợp 70% phân hữu cơ vi sinh + 10% đạm sunphat + 15% supe lân + 5% kali clorua.
  • Bón dưỡng hoa quả, vào tháng 7-9 khi cây ra mầm hoa, bón 0,5 kg/gốc bằng hỗn hợp 70% phân hữu cơ vi sinh + 10% đạm sun phat + 5% supe lân + 15% kali clorua.
  • Những điều cần chú ý khi gieo trồng Dẻ yên thế :
  • Đây là loài cây khó trồng. Do cây con mọc chậm, rễ cọc lại phát triển rất mạnh, nếu không đảo bầu, cắt rễ cọc thì khi đem trồng cây con dễ bị chết và tỷ lệ sống thấp. Hiện nay hạt giống vẫn thu hoạch xô bồ, không chọn lọc, ta chưa có rừng giống chuyển hóa và rừng giống được chọn lọc nên chất lượng cây con thường mọc không đều.
  • Do đặc điểm tái sinh tốt bằng hạt, chồi thân và chồi rễ nên đối với dẻ yên thế nên khoanh nuôi lợi dụng tái sinh tự nhiên ở vùng trước đây đã có dẻ yên thế mọc, hơn là phá rừng đi trồng lại, vừa tốn kém công của vừa khó thành rừng.

Giá trị kinh tế, khoa học và bảo tồn Cây Dẻ Yên Thế

  • Hạt của loài dẻ yên thế rất quen thuộc đối với nhiều người dân Việt Nam. Chúng thường được dùng để ăn chơi trong những ngày đông giá rét ở miền Bắc. Một trong những hạn chế không mở rộng được thị trường của loại hạt dẻ này là kích thước của hạt quá nhỏ so với hạt dẻ trùng khánh (còn gọi là hạt dẻ tầu) và vỏ hạt lại cứng, khó cắn vỡ. Cần phải chú ý công tác chọn giống để tăng kích thước và chất lượng của hạt, đồng thời cần nghiên cứu mở rộng thị trường, đặc biệt đối với thị trường Trung Quốc, Lào và Campuchia để có thể phát triển loại LSNG đặc hữu của Việt Nam.  Có thể chọn Hà Bắc, Hải Dương, Nghệ An và Quảng Bình là tỉnh chuyên sản xuất loại hạt ăn được này thông qua con đường thu hái từ rừng tự nhiên và rừng trồng.

Hình ảnh nhận biết Cây Dẻ Yên Thế

Cây Dẻ Yên Thế
Cây Dẻ Yên Thế
Cây Dẻ Yên Thế

Tải tài liệu về thông tin, quy trình trồng chăm sóc Cây Dẻ Yên Thế